slavernij geschiedenis 

In ‘Slavernij door de wereldgeschiedenis heen’ wordt de geschiedenis vanuit een vogelvluchtperspectief bekeken, waarbij de invloed van bepaalde culturen op het fenomeen slavernij wordt onderzocht. De invloed van de joods-christelijke cultuur op slavernij is niet eerder onderzocht, maar tot de Tweede Wereldoorlog was het algemeen bekend en geaccepteerd dat deze een doorslaggevende invloed had. In die tijd domineerde de christelijke cultuur in de openbare ruimte, waardoor deze kennis gemakkelijker werd geaccepteerd. Geleidelijk aan, vooral na de jaren 60, werd het christendom teruggedrongen uit de openbare ruimte, waarna deze ruimte in westerse landen werd overgenomen door seculier denken en de Kerk en het joods-christendom in het algemeen in een negatiever daglicht kwamen te staan.
De hedendaagse kijk op slavernij wordt in de publieke ruimte vaak gekleurd door deze nieuwe seculiere interpretatie, die wetenschappers maar al te vaak op een dwaalspoor brengt. De kennis van deze joods-christelijke invloed werd langzaam uitgewist en vervangen door het nieuwe idee dat slavernij door verlichtingsfilosofen en -activisten (lees: seculiere filosofen) afgeschaft moest zijn. Zo schrijft de prominente Vlaamse wetenschapper dr. Koenraad Elst in zijn artikel 'Islamitische geschiedenis, oud maar nog steeds actueel' in het Vlaamse online magazine 'Doorbraak', februari 2022: "Het christendom komt al dichter bij de islam als het gaat om slavernij, die achttien eeuwen lang welig tierde in de christelijke wereld. Maar toen verlichtingsliberalen in de achttiende eeuw de afschaffing ervan begonnen te eisen (wat door de Franse revolutionairen in 1794 werd doorgevoerd), sprongen talloze christenen op die kar. Ze gingen in tegen Paulus' oproep aan slaven om hun meesters te gehoorzamen, maar de Bijbel bevat allerlei tegenstrijdigheden."
Het is aantoonbaar onjuist dat de slavernij in Europa achttien eeuwen lang heeft bestaan ​​(dus tot en met de 18e eeuw). De slavernij werd vanaf de vroege middeleeuwen geleidelijk afgeschaft, voornamelijk door de groeiende invloed van het christendom en de kerk. De afschaffing van de slavernij hield gelijke tred met de verspreiding van het christendom in Europa en later in de overzeese koloniën. In de hoge middeleeuwen was slavernij bijvoorbeeld niet meer aanwezig in Europa ten noorden van de Alpen. In Zuid-Europa, dat wil zeggen het christelijke Spanje, Italië en Zuid-Frankrijk, bleef slavernij langer bestaan, zij het in een zwakkere vorm, omdat het een grensgebied was met de islamitische wereld. De zogenaamde afschaffing van de slavernij in de late 18e en 19e eeuw kon alleen praktische gevolgen hebben voor de situatie in de overzeese gebieden van Europa.
Volgens Koenraad Elst waren het juist de liberale verlichtingsdenkers (lees: atheïsten of agnosten) die de slavernij vanaf de late 18e eeuw afschaften! - Plotseling komt ook de onbewuste onderwerping van de Vlamingen aan Franse opvattingen aan het licht, zelfs als die aantoonbaar onjuist zijn, want volgens dr. Elst werd de afschaffing van de slavernij door Franse revolutionairen vanaf 1794 doorgevoerd. Een merkwaardige bewering, aangezien de slavernij in Europa al sinds de Hoge Middeleeuwen grotendeels was afgeschaft! -

In de publieke ruimte heerst het ongeschreven vooroordeel dat de slavernij vanaf het einde van de 18e eeuw verdween dankzij de Verlichting in de tijd van de Rede. Vanaf dat moment wordt de geschiedenis herschreven, waardoor de indruk ontstaat dat christenen slechts meeliften op de beweging, terwijl de Verlichting het echte werk heeft verricht. In werkelijkheid is het precies andersom! De slavernij in Europa zelf verdween onder de groeiende invloed van het joods-christendom en pas daarna, in de laatste fase (d.w.z. de strijd voor de afschaffing van de slavernij in de overzeese koloniën), sprongen de filosofen van de Verlichting op de kar om toch nog een rol te kunnen spelen.

De bewering dat de Bijbel tegenstrijdigheden bevat met betrekking tot slavernij moet ook worden gecorrigeerd. De Bijbel kan worden gelezen als een religieus boek, maar ook als een geschiedenis van het Joodse volk, dus als een cultuurhistorisch boek. We zien dat slavernij overal in de oudheid voorkwam en dat de Bijbel, als historisch boek, ook uitgebreid verslag doet van slavernij en slavenhandel. Het keerpunt in de (Joodse) geschiedenis is echter de uittocht van het Joodse volk uit de slavernij in Egypte. Vervolgens ontvangen zij de Wet op de berg Sinaï, die eveneens bedoeld was om hen uit de slavernij te redden. Op dat moment worden zij een echt volk met een eigen, unieke cultuur.

In het christendom is Jezus het voorbeeld voor zijn volgelingen en Jezus heeft geen slaven; hij koopt ze vrij, zij het figuurlijk gesproken! Voor de rest moeten teksten over slaven altijd in de context van die tijd worden gezien. Dat de slavernij in Europa al in de middeleeuwen, dus eeuwen vóór de Verlichting, onder invloed van het joods-christendom was afgeschaft, is bij de meeste mensen tegenwoordig onbekend. Linkse seculiere denkers geloven bijvoorbeeld dat veranderingen in sociaaleconomische machtsverhoudingen, in overeenstemming met de leer van het marxisme, een belangrijke rol moeten hebben gespeeld in de afschaffing/uitroeiing van de slavernij. Ze hebben dit echter nergens overtuigend aangetoond.
Economisch-liberalen beweren op hun beurt dat ontwikkelingen in de economische omstandigheden een belangrijke rol moeten hebben gespeeld in het verdwijnen van de slavernij: "Het is de economie, idioot!" Dat de afschaffing/uitroeiing alleen kon plaatsvinden na een mentaliteitsverandering bij de Europese bevolking, aangewakkerd door de groeiende invloed van het christendom, vinden zij lachwekkend. In mijn boek laat ik echter zien dat deze seculiere interpretaties fabels zijn die desondanks tegenwoordig de publieke ruimte domineren.

E.J. van Amstel